คลังคำศัพท์ราชการและชื่อตำแหน่งภาษาอังกฤษ ที่ข้าราชการต้องรู้

 

ในยุคโลกาภิวัตน์และการก้าวสู่ความเป็น รัฐบาลดิจิทัล (Digital Government) ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐไทยต้องเผชิญกับภารกิจที่มีความเป็นสากลมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการต้อนรับคณะผู้แทนต่างประเทศ การเข้าร่วมประชุมระดับนานาชาติ หรือการจัดทำเอกสารความร่วมมือข้ามพรมแดน

ปัญหาที่พบบ่อยคือ “ภาษาอังกฤษราชการ” (Official English) มีบริบทที่เคร่งครัดและแตกต่างจากภาษาอังกฤษทั่วไปอย่างสิ้นเชิง การใช้คำศัพท์ผิดพลาด โดยเฉพาะเรื่อง “ชื่อตำแหน่ง” (Position Titles) หรือ “ลำดับชั้นหน่วยงาน” (Hierarchy) อาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดทางการทูต (Diplomatic Misunderstanding) หรือความผิดพลาดในทางกฎหมายได้

B-Tools Training (บีทูลส์ เทรนนิ่ง) จึงได้จัดทำ “Super Guide” ฉบับนี้ขึ้น เพื่อรวบรวมคำศัพท์ราชการ ชื่อตำแหน่ง และศัพท์เทคนิคที่จำเป็น แยกหมวดหมู่ให้ชัดเจน เพื่อให้เป็นแหล่งอ้างอิง (Reference) ที่ดีที่สุดสำหรับข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ และภาคเอกชนที่ต้องติดต่อกับภาครัฐ

 

---

 

ชื่อตำแหน่งข้าราชการฝ่ายบริหารและฝ่ายการเมือง (Administrative & Political Positions)

การเรียกขานตำแหน่ง (Title) คือจุดเริ่มต้นของการให้เกียรติ การแปลชื่อตำแหน่งต้องอ้างอิงตามทำเนียบราชการไทย

1.1 ตำแหน่งฝ่ายการเมืองและระดับสูง (Political & High-Ranking Officials)

• Prime Minister: นายกรัฐมนตรี

• Deputy Prime Minister: รองนายกรัฐมนตรี

• Minister attached to the Prime Minister’s Office: รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี

• Minister of…: รัฐมนตรีว่าการกระทรวง…

• Deputy Minister of…: รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวง…

• Political Official: ข้าราชการการเมือง

• Advisor to the Minister: ที่ปรึกษารัฐมนตรี

• Secretary to the Minister: เลขานุการรัฐมนตรี

• Government Spokesperson: โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี

• Member of Parliament (MP): สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.)

• Senator: สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.)

1.2 ตำแหน่งข้าราชการพลเรือนสามัญ (Civil Servants – Executive Level)

กลุ่มตำแหน่งบริหารระดับสูง (High-Level Executive) ที่มักสับสนในการแปล:

• Permanent Secretary: ปลัดกระทรวง (ข้าราชการประจำเบอร์ 1 ของกระทรวง)

• Deputy Permanent Secretary: รองปลัดกระทรวง

• Director-General: อธิบดี (หัวหน้าส่วนราชการระดับกรม)

• Deputy Director-General: รองอธิบดี

• Secretary-General: เลขาธิการ (เช่น เลขาธิการ ก.พ., เลขาธิการ อย.)

• Inspector-General: ผู้ตรวจราชการ

• Governor: ผู้ว่าราชการจังหวัด

• Vice Governor: รองผู้ว่าราชการจังหวัด

• District Chief Officer: นายอำเภอ

1.3 ตำแหน่งสายงานปฏิบัติการและอำนวยการ (Operational & Director Level)

• Director: ผู้อำนวยการ (ระดับกอง/สำนัก)

• Head of… / Chief of…: หัวหน้า… (ฝ่าย/กลุ่มงาน)

• Officer: เจ้าหน้าที่ (คำกลางๆ ใช้ต่อท้ายชื่อสายงาน)

  • Plan and Policy Analyst: นักวิเคราะห์นโยบายและแผน

  • Foreign Relations Officer: นักวิเทศสัมพันธ์

  • Legal Officer: นิติกร

  • Human Resource Officer: นักทรัพยากรบุคคล

  • General Administration Officer: เจ้าพนักงานธุรการ

  • Finance and Accounting Officer: นักวิชาการเงินและบัญชี

  • Public Relations Officer: นักประชาสัมพันธ์

  • Scientist: นักวิทยาศาสตร์

  • Engineer: วิศวกร

1.4 สถานะการจ้างงาน (Employment Status)

• Civil Servant: ข้าราชการ

• Government Employee: พนักงานราชการ

• Permanent Employee: ลูกจ้างประจำ

• Temporary Employee: ลูกจ้างชั่วคราว

• State Enterprise Employee: พนักงานรัฐวิสาหกิจ

 

“สำหรับผู้บริหารระดับสูงที่ต้องใช้ภาษาอังกฤษในการเจรจาความร่วมมือระหว่างประเทศ หรือการต้อนรับอาคันตุกะต่างประเทศ ท่านสามารถดูรายละเอียด [หลักสูตรภาษาระดับสูงสำหรับผู้บริหาร (Executive Training)] ที่เน้นความสง่างามและถูกต้องตามหลักสากล”

 

---

 

โครงสร้างและการปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Administration)

โครงสร้างการปกครองของไทยมีความซับซ้อน คำศัพท์กลุ่มนี้จำเป็นมากเมื่อต้องอธิบายให้ชาวต่างชาติเข้าใจระบบ “ส่วนกลาง-ส่วนภูมิภาค-ส่วนท้องถิ่น”

2.1 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Administrative Organizations – LAOs)

• Provincial Administrative Organization (PAO): องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)

  • Chief Executive of the PAO: นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด

• Sub-district Administrative Organization (SAO): องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.)

  • Chief Executive of the SAO: นายกองค์การบริหารส่วนตำบล

• Municipality: เทศบาล

  • City Municipality: เทศบาลนคร

  • Town Municipality: เทศบาลเมือง

  • Sub-district Municipality: เทศบาลตำบล

  • Mayor: นายกเทศมนตรี

  • Municipal Clerk: ปลัดเทศบาล

2.2 เขตการปกครอง (Administrative Divisions)

• Province: จังหวัด

• District: อำเภอ

• Sub-district: ตำบล

• Village: หมู่บ้าน

• Community: ชุมชน

 

---

 

โครงสร้างหน่วยงานราชการส่วนกลาง (Central Administration)

การเรียงลำดับหน่วยงาน (Hierarchy) ในภาษาอังกฤษ นิยมเรียงจาก หน่วยย่อย -> หน่วยใหญ่ (Small to Large)

ชื่อไทย	ภาษาอังกฤษ	คำอธิบาย
กระทรวง	Ministry	หน่วยงานสูงสุด (e.g., Ministry of Interior)
กรม	Department	หน่วยงานหลักภายใต้กระทรวง (e.g., Department of Lands)
สำนักงาน (เทียบเท่ากรม)	Office	e.g., Office of the Permanent Secretary
สำนัก	Bureau / Office	หน่วยงานภายในกรม
กอง	Division	หน่วยงานหลักระดับกอง
สถาบัน	Institute	หน่วยงานวิชาการ/ฝึกอบรม
กลุ่ม / ฝ่าย	Group / Section	หน่วยงานย่อยภายในกอง
งาน	Sub-section / Unit	หน่วยงานระดับปฏิบัติการ

 

ดูหลักสูตร “English for Government Officials (ภาษาอังกฤษสำหรับข้าราชการ)“ ที่ออกแบบเนื้อหาตามบริบทงานราชการไทยโดยเฉพาะ

 

---

 

การจัดซื้อจัดจ้างและการงบประมาณ (Procurement & Budgeting)

ศัพท์หมวดนี้มีความสำคัญสูงสุดในเชิงกฎหมายและการเงิน โดยเฉพาะในโครงการที่ต้องเปิดประมูลระดับนานาชาติ

4.1 กระบวนการงบประมาณ (Budgeting)

• Fiscal Year: ปีงบประมาณ (ของไทยเริ่ม 1 ต.ค. – 30 ก.ย.)

• Budget Allocation: การจัดสรรงบประมาณ

• Disbursement: การเบิกจ่ายเงิน

• Expenditure: รายจ่าย

• Fund: กองทุน

• Grant / Subsidy: เงินอุดหนุน

• Audit: การตรวจสอบบัญชี/งบประมาณ

4.2 การจัดซื้อจัดจ้าง (Procurement)

• Public Procurement: การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

• Terms of Reference (TOR): ข้อกำหนดขอบเขตของงาน

• Bidding / Tender: การประกวดราคา / การประมูล

• E-bidding: การประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์

• Spec / Specification: รายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะ

• Contractor: ผู้รับจ้าง / คู่สัญญา

• Vendor / Supplier: ผู้ขาย / ผู้จัดหา

• Outsource: การจ้างเหมาบริการจากภายนอก

• Inspection Committee: คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ

• Performance Guarantee: หลักประกันสัญญา

• Penalty: ค่าปรับ

 

---

 

กฎหมายและระเบียบราชการ (Laws & Regulations)

การอ้างอิงกฎหมายต้องใช้คำศัพท์ที่ระบุลำดับศักดิ์ (Hierarchy of Laws) ได้ถูกต้อง

• Constitution: รัฐธรรมนูญ

• Organic Act: พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ

• Act: พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.)

• Emergency Decree: พระราชกำหนด (พ.ร.ก.)

• Royal Decree: พระราชกฤษฎีกา

• Ministerial Regulation: กฎกระทรวง

• Rule / Regulation: ระเบียบ / ข้อบังคับ

• Notification / Announcement: ประกาศ

• Order: คำสั่ง

• Official Gazette / Royal Gazette: ราชกิจจานุเบกษา

• Code of Ethics: ประมวลจริยธรรม

• Disciplinary Action: การดำเนินการทางวินัย

 

---

 

การทูตและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (Diplomacy & International Relations)

สำหรับหน่วยงานที่มีภารกิจด้านวิเทศสัมพันธ์ (Foreign Affairs)

6.1 ตำแหน่งและหน่วยงานทูต

• Embassy: สถานเอกอัครราชทูต

• Consulate-General: สถานกงสุลใหญ่

• Ambassador: เอกอัครราชทูต

• Consul-General: กงสุลใหญ่

• Chargé d’affaires: อุปทูต (ผู้รักษาการแทนเอกอัครราชทูต)

• Attaché: ผู้ช่วยทูต (เช่น Military Attaché – ผู้ช่วยทูตทหาร)

• Diplomat: นักการทูต

• Delegation: คณะผู้แทน

6.2 ความตกลงและพิธีการ

• Memorandum of Understanding (MOU): บันทึกความเข้าใจ (ข้อผูกพันหลวมๆ)

• Memorandum of Agreement (MOA): บันทึกข้อตกลง (มีผลผูกพันมากกว่า MOU)

• Bilateral Agreement: ความตกลงทวิภาคี (2 ฝ่าย)

• Multilateral Agreement: ความตกลงพหุภาคี (หลายฝ่าย)

• Ratification: การให้สัตยาบัน

• Protocol: พิธีการทูต

• Courtesy Call: การเข้าเยี่ยมคารวะ

• State Visit: การเยือนอย่างเป็นทางการ (ระดับประมุข)

 

---

 

การประชุมราชการ (Official Meetings)

ศัพท์ทางการที่ใช้ในวาระการประชุม (Agenda) และรายงานการประชุม (Minutes)

• Chairperson / Chairman: ประธานในที่ประชุม

• Secretariat: ฝ่ายเลขานุการ

• Quorum: องค์ประชุม (จำนวนคนที่ครบตามระเบียบให้เริ่มประชุมได้)

• Motion: ญัตติ (ข้อเสนอเพื่อให้ที่ประชุมพิจารณา)

• Resolution: มติที่ประชุม

  • Unanimous Resolution: มติเอกฉันท์

• Abstain: งดออกเสียง

• Veto: ยับยั้ง (การใช้สิทธิ์คัดค้าน)

• Adjourn: ปิดการประชุม / เลื่อนการประชุม

• Plenary Session: การประชุมเต็มคณะ

• Retreat: การประชุมนอกสถานที่ (แบบไม่เป็นทางการมาก)

 

---

 

คำกริยาที่ใช้บ่อยในหนังสือราชการ (Official Verbs Glossary)

การเลือกใช้คำกริยา (Verbs) ที่ถูกต้อง จะช่วยให้หนังสือราชการดูมีน้ำหนักและเป็นทางการ

คำกริยา (Verb)	ความหมาย	ตัวอย่างการใช้
Acknowledge	รับทราบ	We acknowledge receipt of your letter.
Appoint	แต่งตั้ง	To appoint a committee.
Approve	อนุมัติ	The Cabinet approved the proposal.
Authorize	มอบอำนาจ	I am authorized to sign.
Collaborate	ร่วมมือ	We aim to collaborate with international agencies.
Comply with	ปฏิบัติตาม	Please comply with the new regulation.
Coordinate	ประสานงาน	To coordinate the project.
Designate	มอบหมาย / กำหนด	To designate a representative.
Disseminate	เผยแพร่ (ข้อมูล)	To disseminate information to the public.
Endorse	รับรอง / เห็นชอบ	The meeting endorsed the draft.
Facilitate	อำนวยความสะดวก	To facilitate trade and investment.
Implement	ดำเนินการ / นำไปปฏิบัติ	To implement the policy.
Propose	เสนอ	To propose a budget plan.
Revoke	เพิกถอน	The order was revoked.
Submit	ยื่น / ส่ง (เอกสาร)	Please submit the report by Friday.

 

---

 

นโยบายและการพัฒนา (Policy & Development)

คำศัพท์ที่พบบ่อยในแผนยุทธศาสตร์ชาติและเอกสารนโยบาย

• National Strategy: ยุทธศาสตร์ชาติ

• Roadmap: แผนแม่บท / แผนที่นำทาง

• Action Plan: แผนปฏิบัติการ

• Master Plan: แผนแม่บทหลัก

• Key Performance Indicator (KPI): ตัวชี้วัดผลการดำเนินงาน

• Good Governance: ธรรมาภิบาล

• Transparency: ความโปร่งใส

• Accountability: ความรับผิดชอบ (ตรวจสอบได้)

• Sustainable Development Goals (SDGs): เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน

• Public Hearing: ประชาพิจารณ์

• Stakeholder: ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

• Public-Private Partnership (PPP): การร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน

 

---

 

คำย่อหน่วยงานไทยที่พบบ่อย (Common Acronyms)

เมื่อต้องเขียนทับศัพท์ชื่อหน่วยงานไทยในเอกสารภาษาอังกฤษ

• NESDC: สภาพัฒน์ฯ (สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ)

• BOI: บีโอไอ (สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน)

• EEC: อีอีซี (โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก)

• OCSC: สำนักงาน ก.พ. (สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน)

• TAT: ททท. (การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย)

• MFA: กระทรวงการต่างประเทศ

• MOI: กระทรวงมหาดไทย

• MOC: กระทรวงพาณิชย์

• MOF: กระทรวงการคลัง

 

---

 

บทสรุป: ความถูกต้องคือเกียรติภูมิของหน่วยงาน

การใช้ คำศัพท์ราชการและชื่อตำแหน่งภาษาอังกฤษ ได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของการสื่อสาร แต่เป็นเรื่องของ “Protocol” (พิธีการ) และ “Professionalism” (ความเป็นมืออาชีพ) ซึ่งสะท้อนถึงภาพลักษณ์ของหน่วยงานและประเทศไทยในเวทีสากล

คู่มือฉบับนี้รวบรวมคำศัพท์กว่า 1,500 คำและวลีที่สำคัญ เพื่อให้ข้าราชการและผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถนำไปใช้อ้างอิงได้อย่างมั่นใจ ไม่ว่าจะในการร่างหนังสือราชการ การต้อนรับอาคันตุกะ หรือการเจรจาความร่วมมือ

หากหน่วยงานของท่านต้องการยกระดับทักษะภาษาอังกฤษให้กับบุคลากรอย่างเป็นระบบ ทั้งการเขียนหนังสือราชการ (Official Correspondence) การพูดในที่ประชุม (Meeting Skills) และการใช้ภาษาอังกฤษสำหรับพิธีการ

“B-Tools Training มีประสบการณ์ในการจัดอบรมภาษาอังกฤษให้หน่วยงานภาครัฐและรัฐวิสาหกิจ เราพร้อมให้บริการ [จัดฝึกอบรม In-House Training] ที่สามารถออกแบบหลักสูตรให้สอดคล้องกับพันธกิจและบริบทของหน่วยงานราชการของท่าน”

 

Last Updated on February 8, 2026