PDPA สำหรับ HR คือ การบริหารจัดการข้อมูลส่วนบุคคลของผู้สมัครงาน พนักงานปัจจุบัน และอดีตพนักงานตลอดวงจรการทำงานตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ให้ถูกต้องในทุกขั้นตอน ตั้งแต่ก่อนรับสมัคร ระหว่างจ้าง หลังพ้นสภาพ ไปจนถึงการรับมือเมื่อข้อมูลพนักงานรั่วไหล เพื่อลดความเสี่ยงด้านกฎหมายที่มีเพดานความรับผิดแตกต่างกันตามฐานความผิดและข้อเท็จจริง
HR กับ PDPA ต้องทำอะไรบ้าง? สรุปเป็น 4 ช่วงหลัก ได้แก่ (1) ก่อนรับสมัคร: แจ้งรายละเอียดการเก็บข้อมูลและขอเอกสารเท่าที่จำเป็น (2) ระหว่างจ้าง: เลือกฐานกฎหมายให้ตรงกิจกรรม ตรวจเงื่อนไขมาตรา 26 สำหรับข้อมูลอ่อนไหว และคุมผู้เข้าถึง (3) หลังพ้นสภาพ: กำหนดระยะเวลาจัดเก็บแยกตามประเภทเอกสาร ทบทวนลบ และรับคำขอใช้สิทธิ (4) เมื่อข้อมูลรั่วไหล: จำกัดเหตุ ประเมินความเสี่ยง และแจ้งตามเงื่อนไขกฎหมาย พร้อมแนวทางปฏิบัติและคำถามที่พบบ่อยด้านล่าง
การจัดการข้อมูลในกระบวนการสรรหาบุคลากร (Recruitment Phase)
ความผิดพลาดที่พบบ่อยตั้งแต่เริ่มรับสมัครงานคือการเก็บข้อมูล “เผื่อไว้ก่อน” เกินความจำเป็นของตำแหน่งงาน HR จึงต้องเตรียมคำแจ้งสิทธิและตรวจสอบฐานกฎหมายก่อนเก็บข้อมูลผู้สมัครทุกครั้ง
Checklist Privacy Notice ผู้สมัคร: ระบุวัตถุประสงค์ ความจำเป็นของข้อมูล ผลหากไม่ให้ข้อมูล ระยะเวลาเก็บ ผู้รับหรือประเภทผู้รับข้อมูล ช่องทางติดต่อและสิทธิของผู้สมัคร พร้อมบันทึกฐานกฎหมายของกิจกรรมไว้ในบัญชีงาน HR หากได้รับประวัติผู้สมัครจากเว็บไซต์หางาน ผู้แนะนำงาน หรือโปรไฟล์สาธารณะ ให้ตรวจหน้าที่แจ้งเมื่อไม่ได้เก็บจากเจ้าของข้อมูลโดยตรงตามมาตรา 25 และข้อยกเว้นที่ใช้ได้จริง โดยดูตัวอย่าง Consent Form / Privacy Notice จากหน้าหลักแบบฟอร์ม หรือทบทวนภาพรวมบทบาทผู้ควบคุมและผู้ประมวลผลข้อมูลที่ PDPA คืออะไรและใช้กับใคร
การจัดการสำเนาบัตรประชาชนและข้อมูลอ่อนไหว
หากในสำเนาบัตรประชาชนมีการระบุ “ศาสนา” หรือ “หมู่เลือด” ซึ่งกฎหมายจัดว่าเป็น ข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว (Sensitive Data) HR ต้องตรวจความจำเป็นและเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 แยกตามกิจกรรม โดยชื่อตำแหน่งงานเพียงอย่างเดียวไม่ถือเป็นสิทธิให้เก็บข้อมูลศาสนาหรือสุขภาพได้อัตโนมัติ หากข้อมูลส่วนหนึ่งไม่จำเป็น ให้ขอเอกสารที่ไม่มีข้อมูลดังกล่าวหรือพิจารณาปิดบัง (Redact) อย่างเหมาะสม โดยตรวจว่าการปิดบังไม่ทำให้เอกสารที่ต้องใช้ตามกฎหมายเสียความถูกต้อง และจำกัดผู้เข้าถึงข้อมูลที่ยังต้องเก็บ (อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ขอบเขตประเภทข้อมูลที่กฎหมายคุ้มครอง)
การตรวจประวัติอาชญากรรม (Criminal Record Check)
ประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลอ่อนไหว HR ต้องพิจารณาความจำเป็นที่สัมพันธ์กับหน้าที่งานและเงื่อนไขตามมาตรา 26 ก่อนตรวจ ไม่ถือว่าชื่อตำแหน่งบัญชี คนขับรถ หรือผู้ดูแลทรัพย์สินเป็นสิทธิให้ตรวจได้โดยอัตโนมัติ หากใช้ฐานความยินยอม ต้องขอโดยชัดแจ้งและแยกจากใบสมัครทั่วไป พร้อมแจ้งวัตถุประสงค์และผลของการไม่ให้ข้อมูล การเก็บประวัติอาชญากรรมยังมีเงื่อนไขเรื่องการควบคุมโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมาย หรือมาตรการคุ้มครองตามประกาศของคณะกรรมการฯ จึงไม่ควรถือว่ามีหนังสือยินยอมแล้วเพียงพอทุกกรณี
ก่อนตรวจประวัติอาชญากรรม ให้ตอบ 4 เรื่อง: (1) เหตุจำเป็นและฐานกฎหมายที่ตรงตำแหน่ง (2) การแจ้งวัตถุประสงค์และความยินยอมโดยชัดแจ้งเมื่ออาศัยฐานดังกล่าว (3) แหล่งข้อมูล ผู้มีสิทธิ์เข้าถึงและมาตรการรักษาความปลอดภัย (4) เหตุเก็บและวันที่ต้องทบทวนการลบ ทั้งนี้ หากไม่ได้เก็บภายใต้การควบคุมของหน่วยงานที่มีอำนาจ ต้องตรวจ ประกาศมาตรการคุ้มครองข้อมูลประวัติอาชญากรรม พ.ศ. 2566 และข้อกำหนดที่แก้ไขเพิ่มเติม
การคัดกรองผู้สมัครผ่านสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media Screening)
การเปิดโปรไฟล์เป็นสาธารณะไม่ได้ทำให้ HR เก็บหรือใช้ข้อมูลได้ทุกเรื่อง ก่อนคัดกรองผู้สมัครผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ต้องระบุวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และความจำเป็นต่อการประเมินงาน รวมถึงตรวจหน้าที่แจ้งตามมาตรา 25 เมื่อเก็บข้อมูลจากแหล่งอื่น จำกัดการตรวจเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคุณสมบัติงาน ไม่บันทึกความคิดเห็นทางการเมือง ศาสนา สุขภาพ หรือข้อมูลอ่อนไหวอื่นเพียงเพราะมองเห็นบนโปรไฟล์ และไม่ใช้ข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องเป็นเหตุคัดผู้สมัครออก
ก่อนใช้ข้อมูลจาก Social Media: ระบุข้อมูลที่จำเป็นต่อการประเมินคุณสมบัติงาน กำหนดผู้ตรวจและสิทธิ์เข้าถึง ตรวจหน้าที่แจ้งตามมาตรา 25 และหลีกเลี่ยงการบันทึกความเห็นหรือภาพส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวข้องกับงาน
การจัดการข้อมูลระหว่างการจ้างงานและสวัสดิการ (Employment Phase)
เมื่อรับเข้าเป็นพนักงาน ขอบเขตข้อมูลที่ต้องดูแลจะเพิ่มขึ้นมาก ทั้งการใช้ภายในฝ่ายบริหาร การส่งต่อสวัสดิการ และผู้ให้บริการภายนอกที่เกี่ยวข้อง
การให้ข้อมูลพนักงานแก่บุคคลภายนอก (Third-Party Sharing)
ก่อนส่งข้อมูลให้ผู้รับทำเงินเดือน บริษัทประกัน หรือธนาคาร HR ต้องแยกวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และบทบาทของผู้รับแต่ละราย ไม่ถือว่าทุกการส่งข้อมูลใช้ฐานสัญญาได้เหมือนกัน หากผู้รับทำงานตามคำสั่งและในนามขององค์กร เช่น ผู้ให้บริการคำนวณเงินเดือนที่เข้าเงื่อนไขผู้ประมวลผลข้อมูล ต้องมีข้อตกลงควบคุมการประมวลผลข้อมูล (DPA) ตามมาตรา 40 ระบุขอบเขตคำสั่ง การรักษาความปลอดภัย และการจัดการเมื่อสิ้นสุดบริการ ส่วนผู้รับที่ตัดสินใจใช้ข้อมูลเพื่อวัตถุประสงค์ของตนเองต้องประเมินบทบาทผู้ควบคุมข้อมูลแยกต่างหาก
HR ควรส่งเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นผ่านช่องทางที่ปลอดภัย ตรวจผู้รับก่อนส่ง และระบุประเภทผู้รับข้อมูลใน Privacy Notice ให้ตรงการปฏิบัติจริง โดยพิจารณาจากผู้กำหนดวัตถุประสงค์และวิธีใช้ข้อมูลจริง ไม่ตัดสินจากชื่อผู้ให้บริการเพียงอย่างเดียว
| ผู้รับข้อมูล | ประเด็นบทบาท | สิ่งที่ HR ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| ผู้ให้บริการคำนวณเงินเดือน | หากประมวลผลตามคำสั่งนายจ้าง อาจเป็น Processor | ขอบเขตคำสั่ง ข้อตกลง DPA ตามมาตรา 40 การรักษาความปลอดภัยและการคืนหรือลบข้อมูล |
| บริษัทประกันสำหรับสวัสดิการ | อาจเป็น Controller สำหรับวัตถุประสงค์ที่กำหนดเอง ขึ้นกับข้อเท็จจริง | ฐานกฎหมายของการเปิดเผยและมาตรา 26 หากมีข้อมูลสุขภาพ |
| ธนาคารโอนเงินเดือน | ประเมินตามวัตถุประสงค์และบทบาทของธนาคาร | ผู้รับ ช่องทาง และข้อมูลที่จำเป็นจริง |
การติดตามตำแหน่ง (GPS) และเทคโนโลยีตรวจสอบการทำงาน
การติด GPS หรือระบบตรวจสอบการทำงานต้องมีวัตถุประสงค์และความจำเป็นที่ชัดเจน หากพิจารณาใช้ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ต้องประเมินและบันทึกดุลยภาพกับสิทธิของพนักงาน ไม่ถือว่าการประกาศนโยบายเพียงอย่างเดียวทำให้ติดตามได้ทุกกรณี แจ้งขอบเขตข้อมูล ช่วงเวลาติดตาม ผู้เข้าถึง และระยะเวลาเก็บล่วงหน้า จำกัดการติดตามเท่าที่จำเป็นต่อหน้าที่งาน และหลีกเลี่ยงการติดตามนอกเวลางานที่ไม่มีเหตุรองรับ
การจัดการใบรับรองแพทย์และประวัติสุขภาพ
ใบรับรองแพทย์ที่ระบุโรคและประวัติสุขภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหว ต้องตรวจว่ากิจกรรมนั้นใช้ความยินยอมโดยชัดแจ้งหรือเข้าเงื่อนไขยกเว้นตามมาตรา 26 เช่น เงื่อนไขที่เกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎหมายด้านการคุ้มครองแรงงานหรืออาชีวเวชศาสตร์ตามข้อเท็จจริง ห้ามใช้ฐานสัญญาจ้างเพียงอย่างเดียวแทนการตรวจเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหว เก็บเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการพิจารณาสิทธิการลาหรือสวัสดิการ แยกสิทธิ์เข้าถึงจากแฟ้มพนักงานทั่วไป เก็บเอกสารในตู้ที่ล็อกหรือระบบที่จำกัดผู้ใช้ และไม่ส่งเอกสารสุขภาพในกลุ่มแชตของแผนก
ฐานทางกฎหมายที่ HR ต้องใช้ให้เป็น (Legal Basis)
HR ต้องเลือกฐานกฎหมายตามวัตถุประสงค์และความจำเป็นของแต่ละกิจกรรม ไม่เริ่มจากขอความยินยอมทุกเรื่อง และไม่เลือกฐานอื่นเพียงเพื่อหลีกเลี่ยงสิทธิถอนความยินยอม งานที่เกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหวต้องตรวจเงื่อนไขมาตรา 26 เพิ่มเติมด้วย สามารถดูวิธีเลือกใช้เอกสารและตัวอย่างเพิ่มเติมได้ที่บทความ ความต่างของ Consent และประกาศนโยบาย
| กิจกรรม HR | ข้อมูลที่ใช้ | ฐาน/เงื่อนไขที่ต้องพิจารณา | ต้องขอ Consent หรือไม่ |
|---|---|---|---|
| โอนเงินเดือนและโบนัสตามสัญญาจ้าง | เลขบัญชีและจำนวนเงิน | ฐานสัญญา เฉพาะข้อมูลที่จำเป็น | ไม่ต้องขอสำหรับส่วนที่จำเป็นตามสัญญา |
| นำส่งภาษีและประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้าง | ข้อมูลระบุตัวตนและรายได้ที่หน่วยงานกำหนด | ฐานการปฏิบัติตามกฎหมาย | ไม่ต้องขอสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว |
| CCTV เพื่อความปลอดภัย | ภาพบุคคล | ประเมินฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ความจำเป็น และผลต่อสิทธิ | ไม่ต้องขอเมื่อฐานนั้นใช้ได้ แต่ต้องแจ้งรายละเอียดและจำกัดการใช้ |
| ตรวจสุขภาพหรือจัดการใบรับรองแพทย์ | ข้อมูลสุขภาพ | ตรวจเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 | ขอโดยชัดแจ้งหากใช้ฐานความยินยอม และไม่ขอเมื่อเข้าเงื่อนไขยกเว้นที่ใช้ได้จริง |
| ใช้รูปพนักงานในสื่อประชาสัมพันธ์ที่สมัครใจ | ภาพหรือวิดีโอ | กำหนดวัตถุประสงค์ ช่องทาง และพิจารณาฐานที่เหมาะสม | หากใช้ฐานความยินยอม ให้เลือกได้โดยไม่มีผลเสียต่อการจ้างงาน |
แยกฐานกฎหมายของกิจกรรม: เงินเดือนที่จำเป็นตามสัญญาอาจใช้มาตรา 24(3) การหักภาษีและส่งประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้างอาจใช้มาตรา 24(6) แต่สวัสดิการเพิ่มเติมและข้อมูลสุขภาพต้องประเมินฐานและเงื่อนไขมาตรา 26 แยกตามวัตถุประสงค์ ไม่สรุปว่าทุกสวัสดิการเป็นฐานสัญญา เมื่อพนักงานถอนความยินยอม ให้หยุดการใช้หรือเผยแพร่ต่อไปสำหรับวัตถุประสงค์ที่อาศัยความยินยอมนั้น และประเมินการลบข้อมูลกับเหตุเก็บรักษาอื่นที่ชอบด้วยกฎหมาย การถอนความยินยอมไม่ทำให้การใช้ข้อมูลก่อนหน้าที่ชอบด้วยกฎหมายกลายเป็นไม่ชอบ และห้ามใช้การปฏิเสธหรือถอนความยินยอมในกิจกรรมสมัครใจเป็นเหตุลดสิทธิในการทำงาน
การจัดการข้อมูลเมื่อพนักงานพ้นสภาพ (Post-Employment)
“ลาออกแล้ว ต้องลบข้อมูลทันทีหรือไม่?” คือคำถามที่พบบ่อยในฝ่ายบุคคล คำตอบไม่ได้มีกรอบเวลาเดียวที่ใช้กับเอกสารทุกชนิด
ระยะเวลาจัดเก็บ (Retention Period) และอายุความ
ประวัติพนักงานลาออกเก็บกี่ปี? กฎหมาย PDPA ไม่ได้กำหนด 10 ปีเป็นระยะเดียวสำหรับข้อมูล HR ทุกประเภท ต้องแยกตามเอกสาร หน้าที่ตามกฎหมาย วัตถุประสงค์ และความจำเป็นในการใช้สิทธิเรียกร้อง พร้อมกำหนดจุดเริ่มนับและวันทบทวนในตารางเก็บรักษาข้อมูล (Retention Schedule)
| ประเภทข้อมูล | วิธีตั้งระยะเวลา | เมื่อครบกำหนด |
|---|---|---|
| Resume ผู้ไม่ผ่านการคัดเลือก | กำหนดช่วงพิจารณาและเหตุเก็บต่อให้ชัด (6 เดือนหรือ 1 ปีเป็นตัวอย่างนโยบาย ไม่ใช่กำหนดบังคับของ PDPA) | ลบหรือทำลายเมื่อไม่มีเหตุเก็บต่อ |
| สัญญาจ้างและประวัติพนักงาน | แยกการใช้ระหว่างจ้างกับการเก็บหลังพ้นสภาพ ตรวจหน้าที่ตามกฎหมายและอายุความที่เกี่ยวกับเอกสารนั้น | เก็บต่อเฉพาะส่วนที่มีเหตุรองรับและจำกัดผู้เข้าถึง |
| เงินเดือน ภาษีและประกันสังคม | ตรวจข้อกำหนดเฉพาะของเอกสารแต่ละประเภทและจุดเริ่มนับ ไม่กำหนด 5–10 ปีรวมทุกแฟ้ม | ทำลายส่วนที่หมดความจำเป็น และแยกส่วนที่ยังมีหน้าที่ต้องเก็บ |
| ใบเตือนและข้อมูลข้อพิพาท | ประเมินความจำเป็นต่อข้อพิพาทจริงและการใช้สิทธิเรียกร้อง | ทบทวนเหตุเก็บต่อเมื่อข้อพิพาทสิ้นสุด |
| สุขภาพและผลตรวจ | กำหนดตามความจำเป็นของการลา สวัสดิการ หรือข้อกำหนดที่ใช้จริง ไม่กำหนด 1–2 ปีโดยไม่มีฐาน | ลบอย่างปลอดภัยเมื่อไม่มีเหตุเก็บต่อ |
ตัวอย่างการบันทึก Retention Schedule: ระยะเวลาของเอกสารต้องได้จากหน้าที่ตามกฎหมายและเหตุจำเป็นของกิจกรรมนั้น ไม่กำหนดจำนวนปีแทนกฎหมายเฉพาะ
| เอกสาร | เหตุเก็บ / จุดเริ่มนับ | เจ้าของงาน / วันทบทวน | เมื่อหมดเหตุเก็บ |
|---|---|---|---|
| ใบสมัครผู้ไม่ผ่านคัดเลือก | ตามวัตถุประสงค์ที่แจ้ง เริ่มนับเมื่อสิ้นสุดการคัดเลือกหรือเหตุที่นโยบายกำหนด | HR Recruitment ระบุวันทบทวนและเหตุเก็บต่อ | ลบหรือทำลายอย่างปลอดภัยพร้อมหลักฐาน |
| แฟ้มเงินเดือนและภาษีหลังพ้นสภาพ | ตรวจหน้าที่ตามกฎหมายของเอกสารแต่ละประเภทและจุดเริ่มนับ | HR Payroll ประสานบัญชีและกฎหมาย พร้อมจำกัดผู้เข้าถึง | แยกส่วนที่ยังมีเหตุเก็บออกจากส่วนที่ต้องลบ |
HR ควรบันทึกผู้รับผิดชอบ เหตุผล วันครบกำหนด และหลักฐานการลบทุกประเภท หากมีข้อพิพาทหรือหน้าที่ตามกฎหมายที่ยังต้องเก็บ ให้แยกข้อมูลส่วนนั้นและทบทวนเหตุเก็บต่อ ไม่ใช้เหตุนี้เก็บข้อมูลทั้งหมดโดยไม่มีกำหนด
การให้ข้อมูลอ้างอิงแก่นายจ้างใหม่ (Reference Check)
เมื่อมีนายจ้างใหม่ขอข้อมูลอดีตพนักงาน ให้ตรวจตัวตนผู้ขอ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และขอบเขตการเปิดเผยก่อนตอบ แม้เป็นข้อมูลตำแหน่งงานหรือระยะเวลาทำงานก็ยังเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ควรเปิดเผยเพียงเพราะผู้โทรอ้างว่ากำลังรับสมัครงาน หากใช้ฐานความยินยอม ให้ตรวจหลักฐานที่ครอบคลุมผู้รับและข้อมูลที่ขอ เปิดเผยเฉพาะข้อเท็จจริงที่จำเป็นและตรวจสอบได้ หลีกเลี่ยงความเห็นส่วนตัวหรือข้อมูลสุขภาพ พร้อมบันทึกว่าเปิดเผยอะไร ให้ใคร เมื่อใด และด้วยเหตุใด
การรับมือเมื่อข้อมูลพนักงานรั่วไหล (Data Breach Management)
กรณี HR ส่งไฟล์เงินเดือนผิดกลุ่มหรือผิดอีเมล อาจเป็นเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลจากการเปิดเผยให้ผู้ไม่มีสิทธิ ต้องรีบจำกัดความเสียหายและประเมินเหตุ ไม่ถือว่าทุกกรณีต้องเสียค่าปรับเท่ากัน หรือไม่มีความเสี่ยงเพียงเพราะตั้งรหัสผ่านให้ไฟล์
-
ระงับและจำกัดเหตุ: ยกเลิกสิทธิ์เข้าถึงหรือเรียกคืนไฟล์เท่าที่ทำได้ ขอผู้รับหยุดใช้และลบสำเนา เก็บหลักฐานเหตุการณ์ และแจ้งผู้รับผิดชอบภายในทันที
-
ประเมินและบันทึกความเสี่ยง: ตรวจข้อมูลที่หลุด จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ ผู้รับเปิดไฟล์ได้หรือไม่ และผลที่อาจเกิดกับสิทธิและเสรีภาพของพนักงาน
-
แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล: แจ้งโดยไม่ชักช้าภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุเท่าที่สามารถกระทำได้ เว้นแต่เหตุไม่มีความเสี่ยงต่อสิทธิและเสรีภาพ โดยไม่ต้องรอให้เป็นความเสี่ยงสูงก่อนแจ้งสำนักงาน
-
แจ้งพนักงานและป้องกันซ้ำ: หากมีความเสี่ยงสูง ให้แจ้งพนักงานที่ได้รับผลกระทบพร้อมแนวทางเยียวยาโดยไม่ชักช้า และติดตามแก้สาเหตุเพื่อป้องกันการเกิดซ้ำ
ตัวอย่างกรณี HR ส่งไฟล์เงินเดือนผิดกลุ่ม: หากส่งไฟล์รายชื่อและเงินเดือนให้ผู้รับที่ไม่มีสิทธิ ให้บันทึกหลักฐานและดำเนินการตามลำดับ โดยไม่ถือว่าทุกกรณีมีระดับความเสี่ยงเดียวกัน
-
จำกัดเหตุ: เรียกคืนหรือตัดสิทธิ์ไฟล์เท่าที่ทำได้ ขอผู้รับไม่ใช้ข้อมูลและลบสำเนา พร้อมแจ้งทีมผู้รับผิดชอบทันที
-
เก็บข้อมูลเหตุการณ์: บันทึกเวลา ช่องทาง ผู้รับ ประเภทข้อมูล จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ และการเปิดหรือดาวน์โหลดไฟล์จริง
-
ประเมินความเสี่ยง: ตรวจผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพ บันทึกปัจจัยเสี่ยงและเหตุผลของผลประเมิน
-
แจ้งตามเกณฑ์: หากไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้นกรณีไม่มีความเสี่ยง ให้แจ้งสำนักงานโดยไม่ชักช้าภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุเท่าที่ทำได้ และหากเสี่ยงสูง ให้แจ้งพนักงานพร้อมแนวทางเยียวยาโดยไม่ชักช้า
ให้ประสานผู้รับผิดชอบขององค์กรหรือ เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) หากมี เพื่อประเมินและดำเนินการแจ้งตามเงื่อนไขที่ใช้จริง พร้อมศึกษา บทลงโทษทั้งทางแพ่งและอาญาเมื่อข้อมูลหลุด โดยแยกเกณฑ์แจ้งสำนักงานออกจากเกณฑ์แจ้งเจ้าของข้อมูลตามมาตรา 37(4) ของ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
บทสรุป: 5 ก้าวแรกในการสร้างระบบ PDPA ในแผนก HR
-
สำรวจข้อมูล: ทำบัญชีข้อมูลผู้สมัครและพนักงาน ระบุแหล่งเก็บ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย ผู้เข้าถึงและผู้รับข้อมูล งานส่วนนี้จะผ่านเมื่ออธิบายเหตุใช้ข้อมูลได้ทุกกิจกรรมที่สำรวจ หากยังมีช่องว่างให้ตรวจเพิ่มก่อนใช้
-
ตรวจเอกสารและการแจ้ง: ทำ Privacy Notice ให้ตรงกิจกรรมจริง ขอ Consent เฉพาะเมื่อเลือกใช้ฐานนี้ โดยผู้สมัครหรือพนักงานต้องเข้าถึงคำแจ้งได้ก่อนหรือขณะเก็บข้อมูล และเอกสารสมัครใจต้องแยกจากข้อมูลที่จำเป็น
-
คุมการเก็บและสิทธิ: ตัดช่องเก็บข้อมูลที่ไม่จำเป็น จัดทำ Retention Schedule และขั้นตอนรับคำขอใช้สิทธิ โดยมีผู้รับผิดชอบ วันทบทวน และวิธีจัดการข้อมูลเมื่อหมดเหตุเก็บ
-
คุมการส่งข้อมูล: ตรวจผู้รับ ช่องทาง ฐานกฎหมายและบทบาทคู่สัญญา ส่งเฉพาะข้อมูลเท่าที่จำเป็นและมี DPA สำหรับผู้ประมวลผลที่เข้าเงื่อนไข พร้อมแผนรับมือกรณีส่งไฟล์ผิด
-
ตรวจเทคโนโลยีและทบทวนระบบ: ประเมินระบบ GPS, CCTV หรือ AI ที่ใช้กับข้อมูลพนักงานให้ระบุความจำเป็น ผลต่อสิทธิ มาตรการ และผู้อนุมัติได้ หากนำ AI มาใช้ ให้ศึกษา แนวทางการใช้ AI กับความปลอดภัยข้อมูล ประกอบ แล้วทบทวนเมื่อกิจกรรมเปลี่ยน
วิธีรับคำขอใช้สิทธิของพนักงาน:
-
รับคำขอและยืนยันตัวตนเท่าที่จำเป็น พร้อมบันทึกวันและช่องทาง
-
แยกประเภทสิทธิ เช่น เข้าถึง แก้ไข ลบ ระงับ หรือคัดค้าน และค้นหาข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
-
ตรวจฐาน ข้อยกเว้น ผู้มีหน้าที่พิจารณา และกรอบเวลาตามกฎหมายสำหรับสิทธินั้น
-
ตอบผลพร้อมเหตุผลที่เกี่ยวข้องและเก็บหลักฐานการแก้ไข ลบ หรือเก็บต่อ
Checklist เอกสารที่ HR ควรเตรียม:
-
บัญชีข้อมูลพนักงานและวัตถุประสงค์แยกกิจกรรม
-
ตารางฐานกฎหมายของข้อมูลทั่วไปและข้อมูลอ่อนไหว
-
Privacy Notice และ Consent เฉพาะกิจกรรมที่อาศัยความยินยอม
-
Retention Schedule พร้อมผู้รับผิดชอบและหลักฐานการลบ
-
รายชื่อผู้รับข้อมูลและ DPA เมื่อเข้าเกณฑ์ Processor
-
ทะเบียนคำขอใช้สิทธิและทะเบียนเหตุละเมิดข้อมูล
หากองค์กรต้องการวางมาตรฐานงาน HR ให้รัดกุมและลดความเสี่ยงด้านข้อมูลพนักงาน สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ บริการจัดอบรม PDPA สำหรับองค์กร ที่ออกแบบให้สอดคล้องกับการทำงานจริงของฝ่ายบุคคล
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ PDPA สำหรับ HR
HR สามารถเก็บใบสมัครงาน (Resume) ของผู้สมัครที่ไม่ผ่านการคัดเลือกไว้ได้นานแค่ไหน?
กำหนดตามวัตถุประสงค์และความจำเป็น พร้อมแจ้งช่วงเวลาและเหตุเก็บต่อให้ผู้สมัครทราบ 6 เดือนหรือ 1 ปีเป็นตัวอย่างนโยบายขององค์กร ไม่ใช่ระยะบังคับของ PDPA หากเก็บเพื่อพิจารณาตำแหน่งในอนาคต ต้องประเมินฐานกฎหมายของการเก็บต่อนั้น เมื่อไม่มีเหตุรองรับให้ลบหรือทำลายอย่างปลอดภัย
การจ่ายเงินเดือน หรือการนำส่งข้อมูลให้ประกันสังคม ต้องให้พนักงานเซ็นขอ Consent หรือไม่?
สำหรับการจ่ายเงินเดือนที่จำเป็นตามสัญญาจ้าง อาจใช้ฐานสัญญาตามมาตรา 24(3) ส่วนการหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้างอาจใช้ฐานการปฏิบัติตามกฎหมายตามมาตรา 24(6) จึงไม่จำเป็นต้องขอ Consent สำหรับส่วนที่มีฐานเหล่านี้รองรับ แต่ต้องแจ้งวัตถุประสงค์และใช้ข้อมูลเท่าที่จำเป็น หากเป็นสวัสดิการเพิ่มเติมหรือข้อมูลสุขภาพ ให้ประเมินฐานกฎหมายและเงื่อนไขมาตรา 26 แยก ไม่ถือว่าทุกสวัสดิการใช้ฐานสัญญาได้เสมอ
พนักงานที่ลาออกไปแล้ว มีสิทธิขอให้บริษัท “ลบประวัติการทำงาน” ทั้งหมดทิ้งได้หรือไม่?
อดีตพนักงานขอให้ลบข้อมูลได้ตามเงื่อนไขกฎหมาย HR ต้องประเมินเป็นรายประเภท ไม่ปฏิเสธทั้งหมดโดยอ้าง 10 ปี หากเอกสารบางส่วนยังจำเป็นต่อหน้าที่ตามกฎหมายหรือการใช้สิทธิเรียกร้อง ให้แจ้งเหตุเก็บต่อและจำกัดการใช้ ส่วนที่ไม่มีเหตุเก็บต่อให้ลบตามขั้นตอนพร้อมบันทึกผลคำขอ
มีบริษัทอื่นโทรมาทำ Reference Check อดีตพนักงานของเรา HR สามารถบอกข้อมูลอะไรได้บ้าง?
ตรวจตัวตนผู้ขอ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมายและขอบเขตก่อนเปิดเผย แม้เป็นตำแหน่งหรือระยะเวลาทำงานก็ต้องมีเหตุรองรับ หากใช้ความยินยอมให้ตรวจหลักฐานและเปิดเผยเฉพาะข้อมูลที่ครอบคลุม ให้ข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้และบันทึกการเปิดเผย ไม่ส่งความเห็นส่วนตัวหรือข้อมูลอ่อนไหวเกินจำเป็น
การนำรูปถ่ายพนักงานไปโพสต์อวยพรวันเกิด หรือโปรโมตบริษัทบน Facebook ต้องทำอย่างไร?
ก่อนโพสต์ ให้กำหนดวัตถุประสงค์และช่องทางเผยแพร่ แล้วประเมินฐานกฎหมาย สำหรับกิจกรรมประชาสัมพันธ์ที่ใช้ความยินยอม ต้องให้พนักงานเลือกได้โดยไม่มีผลเสียต่อการจ้างงานและมีช่องทางถอนที่สะดวก เมื่อถอนให้หยุดใช้ต่อสำหรับวัตถุประสงค์นั้น และดำเนินการกับรูปในช่องทางที่องค์กรควบคุมตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ถือว่าการเซ็นสัญญาจ้างเป็นความยินยอมให้ใช้รูปทุกกิจกรรม
หากองค์กรต้องการฝึกปฏิบัติการวางระบบ PDPA สำหรับฝ่ายบุคคลผ่านเวิร์กชอป สามารถดูรายละเอียดได้ที่ หลักสูตร PDPA สำหรับองค์กร โดยทีมวิทยากรจาก B-Tools Training
Last Updated on November 17, 2026


