PDPA สำหรับ HR: วิธีจัดการข้อมูลพนักงานตั้งแต่รับเข้าจนถึงลาออกให้ถูกกฎหมาย

PDPA สำหรับ HR แนวทางจัดการข้อมูลพนักงานตั้งแต่รับเข้าจนถึงลาออกให้ถูกกฎหมาย

 

PDPA สำหรับ HR คือ การบริหารจัดการข้อมูลส่วนบุคคลของผู้สมัครงาน พนักงานปัจจุบัน และอดีตพนักงานตลอดวงจรการทำงานตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ให้ถูกต้องในทุกขั้นตอน ตั้งแต่ก่อนรับสมัคร ระหว่างจ้าง หลังพ้นสภาพ ไปจนถึงการรับมือเมื่อข้อมูลพนักงานรั่วไหล เพื่อลดความเสี่ยงด้านกฎหมายที่มีเพดานความรับผิดแตกต่างกันตามฐานความผิดและข้อเท็จจริง

HR กับ PDPA ต้องทำอะไรบ้าง? สรุปเป็น 4 ช่วงหลัก ได้แก่ (1) ก่อนรับสมัคร: แจ้งรายละเอียดการเก็บข้อมูลและขอเอกสารเท่าที่จำเป็น (2) ระหว่างจ้าง: เลือกฐานกฎหมายให้ตรงกิจกรรม ตรวจเงื่อนไขมาตรา 26 สำหรับข้อมูลอ่อนไหว และคุมผู้เข้าถึง (3) หลังพ้นสภาพ: กำหนดระยะเวลาจัดเก็บแยกตามประเภทเอกสาร ทบทวนลบ และรับคำขอใช้สิทธิ (4) เมื่อข้อมูลรั่วไหล: จำกัดเหตุ ประเมินความเสี่ยง และแจ้งตามเงื่อนไขกฎหมาย พร้อมแนวทางปฏิบัติและคำถามที่พบบ่อยด้านล่าง

การจัดการข้อมูลในกระบวนการสรรหาบุคลากร (Recruitment Phase)

ความผิดพลาดที่พบบ่อยตั้งแต่เริ่มรับสมัครงานคือการเก็บข้อมูล “เผื่อไว้ก่อน” เกินความจำเป็นของตำแหน่งงาน HR จึงต้องเตรียมคำแจ้งสิทธิและตรวจสอบฐานกฎหมายก่อนเก็บข้อมูลผู้สมัครทุกครั้ง

Checklist Privacy Notice ผู้สมัคร: ระบุวัตถุประสงค์ ความจำเป็นของข้อมูล ผลหากไม่ให้ข้อมูล ระยะเวลาเก็บ ผู้รับหรือประเภทผู้รับข้อมูล ช่องทางติดต่อและสิทธิของผู้สมัคร พร้อมบันทึกฐานกฎหมายของกิจกรรมไว้ในบัญชีงาน HR หากได้รับประวัติผู้สมัครจากเว็บไซต์หางาน ผู้แนะนำงาน หรือโปรไฟล์สาธารณะ ให้ตรวจหน้าที่แจ้งเมื่อไม่ได้เก็บจากเจ้าของข้อมูลโดยตรงตามมาตรา 25 และข้อยกเว้นที่ใช้ได้จริง โดยดูตัวอย่าง Consent Form / Privacy Notice จากหน้าหลักแบบฟอร์ม หรือทบทวนภาพรวมบทบาทผู้ควบคุมและผู้ประมวลผลข้อมูลที่ PDPA คืออะไรและใช้กับใคร

การจัดการสำเนาบัตรประชาชนและข้อมูลอ่อนไหว

หากในสำเนาบัตรประชาชนมีการระบุ “ศาสนา” หรือ “หมู่เลือด” ซึ่งกฎหมายจัดว่าเป็น ข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว (Sensitive Data) HR ต้องตรวจความจำเป็นและเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 แยกตามกิจกรรม โดยชื่อตำแหน่งงานเพียงอย่างเดียวไม่ถือเป็นสิทธิให้เก็บข้อมูลศาสนาหรือสุขภาพได้อัตโนมัติ หากข้อมูลส่วนหนึ่งไม่จำเป็น ให้ขอเอกสารที่ไม่มีข้อมูลดังกล่าวหรือพิจารณาปิดบัง (Redact) อย่างเหมาะสม โดยตรวจว่าการปิดบังไม่ทำให้เอกสารที่ต้องใช้ตามกฎหมายเสียความถูกต้อง และจำกัดผู้เข้าถึงข้อมูลที่ยังต้องเก็บ (อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ขอบเขตประเภทข้อมูลที่กฎหมายคุ้มครอง)

การตรวจประวัติอาชญากรรม (Criminal Record Check)

ประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลอ่อนไหว HR ต้องพิจารณาความจำเป็นที่สัมพันธ์กับหน้าที่งานและเงื่อนไขตามมาตรา 26 ก่อนตรวจ ไม่ถือว่าชื่อตำแหน่งบัญชี คนขับรถ หรือผู้ดูแลทรัพย์สินเป็นสิทธิให้ตรวจได้โดยอัตโนมัติ หากใช้ฐานความยินยอม ต้องขอโดยชัดแจ้งและแยกจากใบสมัครทั่วไป พร้อมแจ้งวัตถุประสงค์และผลของการไม่ให้ข้อมูล การเก็บประวัติอาชญากรรมยังมีเงื่อนไขเรื่องการควบคุมโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมาย หรือมาตรการคุ้มครองตามประกาศของคณะกรรมการฯ จึงไม่ควรถือว่ามีหนังสือยินยอมแล้วเพียงพอทุกกรณี

ก่อนตรวจประวัติอาชญากรรม ให้ตอบ 4 เรื่อง: (1) เหตุจำเป็นและฐานกฎหมายที่ตรงตำแหน่ง (2) การแจ้งวัตถุประสงค์และความยินยอมโดยชัดแจ้งเมื่ออาศัยฐานดังกล่าว (3) แหล่งข้อมูล ผู้มีสิทธิ์เข้าถึงและมาตรการรักษาความปลอดภัย (4) เหตุเก็บและวันที่ต้องทบทวนการลบ ทั้งนี้ หากไม่ได้เก็บภายใต้การควบคุมของหน่วยงานที่มีอำนาจ ต้องตรวจ ประกาศมาตรการคุ้มครองข้อมูลประวัติอาชญากรรม พ.ศ. 2566 และข้อกำหนดที่แก้ไขเพิ่มเติม

การคัดกรองผู้สมัครผ่านสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media Screening)

การเปิดโปรไฟล์เป็นสาธารณะไม่ได้ทำให้ HR เก็บหรือใช้ข้อมูลได้ทุกเรื่อง ก่อนคัดกรองผู้สมัครผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ต้องระบุวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และความจำเป็นต่อการประเมินงาน รวมถึงตรวจหน้าที่แจ้งตามมาตรา 25 เมื่อเก็บข้อมูลจากแหล่งอื่น จำกัดการตรวจเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับคุณสมบัติงาน ไม่บันทึกความคิดเห็นทางการเมือง ศาสนา สุขภาพ หรือข้อมูลอ่อนไหวอื่นเพียงเพราะมองเห็นบนโปรไฟล์ และไม่ใช้ข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องเป็นเหตุคัดผู้สมัครออก

ก่อนใช้ข้อมูลจาก Social Media: ระบุข้อมูลที่จำเป็นต่อการประเมินคุณสมบัติงาน กำหนดผู้ตรวจและสิทธิ์เข้าถึง ตรวจหน้าที่แจ้งตามมาตรา 25 และหลีกเลี่ยงการบันทึกความเห็นหรือภาพส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวข้องกับงาน

การจัดการข้อมูลระหว่างการจ้างงานและสวัสดิการ (Employment Phase)

เมื่อรับเข้าเป็นพนักงาน ขอบเขตข้อมูลที่ต้องดูแลจะเพิ่มขึ้นมาก ทั้งการใช้ภายในฝ่ายบริหาร การส่งต่อสวัสดิการ และผู้ให้บริการภายนอกที่เกี่ยวข้อง

การให้ข้อมูลพนักงานแก่บุคคลภายนอก (Third-Party Sharing)

ก่อนส่งข้อมูลให้ผู้รับทำเงินเดือน บริษัทประกัน หรือธนาคาร HR ต้องแยกวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และบทบาทของผู้รับแต่ละราย ไม่ถือว่าทุกการส่งข้อมูลใช้ฐานสัญญาได้เหมือนกัน หากผู้รับทำงานตามคำสั่งและในนามขององค์กร เช่น ผู้ให้บริการคำนวณเงินเดือนที่เข้าเงื่อนไขผู้ประมวลผลข้อมูล ต้องมีข้อตกลงควบคุมการประมวลผลข้อมูล (DPA) ตามมาตรา 40 ระบุขอบเขตคำสั่ง การรักษาความปลอดภัย และการจัดการเมื่อสิ้นสุดบริการ ส่วนผู้รับที่ตัดสินใจใช้ข้อมูลเพื่อวัตถุประสงค์ของตนเองต้องประเมินบทบาทผู้ควบคุมข้อมูลแยกต่างหาก

HR ควรส่งเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นผ่านช่องทางที่ปลอดภัย ตรวจผู้รับก่อนส่ง และระบุประเภทผู้รับข้อมูลใน Privacy Notice ให้ตรงการปฏิบัติจริง โดยพิจารณาจากผู้กำหนดวัตถุประสงค์และวิธีใช้ข้อมูลจริง ไม่ตัดสินจากชื่อผู้ให้บริการเพียงอย่างเดียว

ผู้รับข้อมูล ประเด็นบทบาท สิ่งที่ HR ต้องตรวจ
ผู้ให้บริการคำนวณเงินเดือน หากประมวลผลตามคำสั่งนายจ้าง อาจเป็น Processor ขอบเขตคำสั่ง ข้อตกลง DPA ตามมาตรา 40 การรักษาความปลอดภัยและการคืนหรือลบข้อมูล
บริษัทประกันสำหรับสวัสดิการ อาจเป็น Controller สำหรับวัตถุประสงค์ที่กำหนดเอง ขึ้นกับข้อเท็จจริง ฐานกฎหมายของการเปิดเผยและมาตรา 26 หากมีข้อมูลสุขภาพ
ธนาคารโอนเงินเดือน ประเมินตามวัตถุประสงค์และบทบาทของธนาคาร ผู้รับ ช่องทาง และข้อมูลที่จำเป็นจริง

การติดตามตำแหน่ง (GPS) และเทคโนโลยีตรวจสอบการทำงาน

การติด GPS หรือระบบตรวจสอบการทำงานต้องมีวัตถุประสงค์และความจำเป็นที่ชัดเจน หากพิจารณาใช้ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ต้องประเมินและบันทึกดุลยภาพกับสิทธิของพนักงาน ไม่ถือว่าการประกาศนโยบายเพียงอย่างเดียวทำให้ติดตามได้ทุกกรณี แจ้งขอบเขตข้อมูล ช่วงเวลาติดตาม ผู้เข้าถึง และระยะเวลาเก็บล่วงหน้า จำกัดการติดตามเท่าที่จำเป็นต่อหน้าที่งาน และหลีกเลี่ยงการติดตามนอกเวลางานที่ไม่มีเหตุรองรับ

การจัดการใบรับรองแพทย์และประวัติสุขภาพ

ใบรับรองแพทย์ที่ระบุโรคและประวัติสุขภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหว ต้องตรวจว่ากิจกรรมนั้นใช้ความยินยอมโดยชัดแจ้งหรือเข้าเงื่อนไขยกเว้นตามมาตรา 26 เช่น เงื่อนไขที่เกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎหมายด้านการคุ้มครองแรงงานหรืออาชีวเวชศาสตร์ตามข้อเท็จจริง ห้ามใช้ฐานสัญญาจ้างเพียงอย่างเดียวแทนการตรวจเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหว เก็บเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการพิจารณาสิทธิการลาหรือสวัสดิการ แยกสิทธิ์เข้าถึงจากแฟ้มพนักงานทั่วไป เก็บเอกสารในตู้ที่ล็อกหรือระบบที่จำกัดผู้ใช้ และไม่ส่งเอกสารสุขภาพในกลุ่มแชตของแผนก

ฐานทางกฎหมายที่ HR ต้องใช้ให้เป็น (Legal Basis)

HR ต้องเลือกฐานกฎหมายตามวัตถุประสงค์และความจำเป็นของแต่ละกิจกรรม ไม่เริ่มจากขอความยินยอมทุกเรื่อง และไม่เลือกฐานอื่นเพียงเพื่อหลีกเลี่ยงสิทธิถอนความยินยอม งานที่เกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหวต้องตรวจเงื่อนไขมาตรา 26 เพิ่มเติมด้วย สามารถดูวิธีเลือกใช้เอกสารและตัวอย่างเพิ่มเติมได้ที่บทความ ความต่างของ Consent และประกาศนโยบาย

กิจกรรม HR ข้อมูลที่ใช้ ฐาน/เงื่อนไขที่ต้องพิจารณา ต้องขอ Consent หรือไม่
โอนเงินเดือนและโบนัสตามสัญญาจ้าง เลขบัญชีและจำนวนเงิน ฐานสัญญา เฉพาะข้อมูลที่จำเป็น ไม่ต้องขอสำหรับส่วนที่จำเป็นตามสัญญา
นำส่งภาษีและประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้าง ข้อมูลระบุตัวตนและรายได้ที่หน่วยงานกำหนด ฐานการปฏิบัติตามกฎหมาย ไม่ต้องขอสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว
CCTV เพื่อความปลอดภัย ภาพบุคคล ประเมินฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ความจำเป็น และผลต่อสิทธิ ไม่ต้องขอเมื่อฐานนั้นใช้ได้ แต่ต้องแจ้งรายละเอียดและจำกัดการใช้
ตรวจสุขภาพหรือจัดการใบรับรองแพทย์ ข้อมูลสุขภาพ ตรวจเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 ขอโดยชัดแจ้งหากใช้ฐานความยินยอม และไม่ขอเมื่อเข้าเงื่อนไขยกเว้นที่ใช้ได้จริง
ใช้รูปพนักงานในสื่อประชาสัมพันธ์ที่สมัครใจ ภาพหรือวิดีโอ กำหนดวัตถุประสงค์ ช่องทาง และพิจารณาฐานที่เหมาะสม หากใช้ฐานความยินยอม ให้เลือกได้โดยไม่มีผลเสียต่อการจ้างงาน

แยกฐานกฎหมายของกิจกรรม: เงินเดือนที่จำเป็นตามสัญญาอาจใช้มาตรา 24(3) การหักภาษีและส่งประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้างอาจใช้มาตรา 24(6) แต่สวัสดิการเพิ่มเติมและข้อมูลสุขภาพต้องประเมินฐานและเงื่อนไขมาตรา 26 แยกตามวัตถุประสงค์ ไม่สรุปว่าทุกสวัสดิการเป็นฐานสัญญา เมื่อพนักงานถอนความยินยอม ให้หยุดการใช้หรือเผยแพร่ต่อไปสำหรับวัตถุประสงค์ที่อาศัยความยินยอมนั้น และประเมินการลบข้อมูลกับเหตุเก็บรักษาอื่นที่ชอบด้วยกฎหมาย การถอนความยินยอมไม่ทำให้การใช้ข้อมูลก่อนหน้าที่ชอบด้วยกฎหมายกลายเป็นไม่ชอบ และห้ามใช้การปฏิเสธหรือถอนความยินยอมในกิจกรรมสมัครใจเป็นเหตุลดสิทธิในการทำงาน

การจัดการข้อมูลเมื่อพนักงานพ้นสภาพ (Post-Employment)

“ลาออกแล้ว ต้องลบข้อมูลทันทีหรือไม่?” คือคำถามที่พบบ่อยในฝ่ายบุคคล คำตอบไม่ได้มีกรอบเวลาเดียวที่ใช้กับเอกสารทุกชนิด

ระยะเวลาจัดเก็บ (Retention Period) และอายุความ

ประวัติพนักงานลาออกเก็บกี่ปี? กฎหมาย PDPA ไม่ได้กำหนด 10 ปีเป็นระยะเดียวสำหรับข้อมูล HR ทุกประเภท ต้องแยกตามเอกสาร หน้าที่ตามกฎหมาย วัตถุประสงค์ และความจำเป็นในการใช้สิทธิเรียกร้อง พร้อมกำหนดจุดเริ่มนับและวันทบทวนในตารางเก็บรักษาข้อมูล (Retention Schedule)

ประเภทข้อมูล วิธีตั้งระยะเวลา เมื่อครบกำหนด
Resume ผู้ไม่ผ่านการคัดเลือก กำหนดช่วงพิจารณาและเหตุเก็บต่อให้ชัด (6 เดือนหรือ 1 ปีเป็นตัวอย่างนโยบาย ไม่ใช่กำหนดบังคับของ PDPA) ลบหรือทำลายเมื่อไม่มีเหตุเก็บต่อ
สัญญาจ้างและประวัติพนักงาน แยกการใช้ระหว่างจ้างกับการเก็บหลังพ้นสภาพ ตรวจหน้าที่ตามกฎหมายและอายุความที่เกี่ยวกับเอกสารนั้น เก็บต่อเฉพาะส่วนที่มีเหตุรองรับและจำกัดผู้เข้าถึง
เงินเดือน ภาษีและประกันสังคม ตรวจข้อกำหนดเฉพาะของเอกสารแต่ละประเภทและจุดเริ่มนับ ไม่กำหนด 5–10 ปีรวมทุกแฟ้ม ทำลายส่วนที่หมดความจำเป็น และแยกส่วนที่ยังมีหน้าที่ต้องเก็บ
ใบเตือนและข้อมูลข้อพิพาท ประเมินความจำเป็นต่อข้อพิพาทจริงและการใช้สิทธิเรียกร้อง ทบทวนเหตุเก็บต่อเมื่อข้อพิพาทสิ้นสุด
สุขภาพและผลตรวจ กำหนดตามความจำเป็นของการลา สวัสดิการ หรือข้อกำหนดที่ใช้จริง ไม่กำหนด 1–2 ปีโดยไม่มีฐาน ลบอย่างปลอดภัยเมื่อไม่มีเหตุเก็บต่อ

ตัวอย่างการบันทึก Retention Schedule: ระยะเวลาของเอกสารต้องได้จากหน้าที่ตามกฎหมายและเหตุจำเป็นของกิจกรรมนั้น ไม่กำหนดจำนวนปีแทนกฎหมายเฉพาะ

เอกสาร เหตุเก็บ / จุดเริ่มนับ เจ้าของงาน / วันทบทวน เมื่อหมดเหตุเก็บ
ใบสมัครผู้ไม่ผ่านคัดเลือก ตามวัตถุประสงค์ที่แจ้ง เริ่มนับเมื่อสิ้นสุดการคัดเลือกหรือเหตุที่นโยบายกำหนด HR Recruitment ระบุวันทบทวนและเหตุเก็บต่อ ลบหรือทำลายอย่างปลอดภัยพร้อมหลักฐาน
แฟ้มเงินเดือนและภาษีหลังพ้นสภาพ ตรวจหน้าที่ตามกฎหมายของเอกสารแต่ละประเภทและจุดเริ่มนับ HR Payroll ประสานบัญชีและกฎหมาย พร้อมจำกัดผู้เข้าถึง แยกส่วนที่ยังมีเหตุเก็บออกจากส่วนที่ต้องลบ

HR ควรบันทึกผู้รับผิดชอบ เหตุผล วันครบกำหนด และหลักฐานการลบทุกประเภท หากมีข้อพิพาทหรือหน้าที่ตามกฎหมายที่ยังต้องเก็บ ให้แยกข้อมูลส่วนนั้นและทบทวนเหตุเก็บต่อ ไม่ใช้เหตุนี้เก็บข้อมูลทั้งหมดโดยไม่มีกำหนด

การให้ข้อมูลอ้างอิงแก่นายจ้างใหม่ (Reference Check)

เมื่อมีนายจ้างใหม่ขอข้อมูลอดีตพนักงาน ให้ตรวจตัวตนผู้ขอ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย และขอบเขตการเปิดเผยก่อนตอบ แม้เป็นข้อมูลตำแหน่งงานหรือระยะเวลาทำงานก็ยังเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ควรเปิดเผยเพียงเพราะผู้โทรอ้างว่ากำลังรับสมัครงาน หากใช้ฐานความยินยอม ให้ตรวจหลักฐานที่ครอบคลุมผู้รับและข้อมูลที่ขอ เปิดเผยเฉพาะข้อเท็จจริงที่จำเป็นและตรวจสอบได้ หลีกเลี่ยงความเห็นส่วนตัวหรือข้อมูลสุขภาพ พร้อมบันทึกว่าเปิดเผยอะไร ให้ใคร เมื่อใด และด้วยเหตุใด

การรับมือเมื่อข้อมูลพนักงานรั่วไหล (Data Breach Management)

กรณี HR ส่งไฟล์เงินเดือนผิดกลุ่มหรือผิดอีเมล อาจเป็นเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลจากการเปิดเผยให้ผู้ไม่มีสิทธิ ต้องรีบจำกัดความเสียหายและประเมินเหตุ ไม่ถือว่าทุกกรณีต้องเสียค่าปรับเท่ากัน หรือไม่มีความเสี่ยงเพียงเพราะตั้งรหัสผ่านให้ไฟล์

  1. ระงับและจำกัดเหตุ: ยกเลิกสิทธิ์เข้าถึงหรือเรียกคืนไฟล์เท่าที่ทำได้ ขอผู้รับหยุดใช้และลบสำเนา เก็บหลักฐานเหตุการณ์ และแจ้งผู้รับผิดชอบภายในทันที

  2. ประเมินและบันทึกความเสี่ยง: ตรวจข้อมูลที่หลุด จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ ผู้รับเปิดไฟล์ได้หรือไม่ และผลที่อาจเกิดกับสิทธิและเสรีภาพของพนักงาน

  3. แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล: แจ้งโดยไม่ชักช้าภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุเท่าที่สามารถกระทำได้ เว้นแต่เหตุไม่มีความเสี่ยงต่อสิทธิและเสรีภาพ โดยไม่ต้องรอให้เป็นความเสี่ยงสูงก่อนแจ้งสำนักงาน

  4. แจ้งพนักงานและป้องกันซ้ำ: หากมีความเสี่ยงสูง ให้แจ้งพนักงานที่ได้รับผลกระทบพร้อมแนวทางเยียวยาโดยไม่ชักช้า และติดตามแก้สาเหตุเพื่อป้องกันการเกิดซ้ำ

ตัวอย่างกรณี HR ส่งไฟล์เงินเดือนผิดกลุ่ม: หากส่งไฟล์รายชื่อและเงินเดือนให้ผู้รับที่ไม่มีสิทธิ ให้บันทึกหลักฐานและดำเนินการตามลำดับ โดยไม่ถือว่าทุกกรณีมีระดับความเสี่ยงเดียวกัน

  • จำกัดเหตุ: เรียกคืนหรือตัดสิทธิ์ไฟล์เท่าที่ทำได้ ขอผู้รับไม่ใช้ข้อมูลและลบสำเนา พร้อมแจ้งทีมผู้รับผิดชอบทันที

  • เก็บข้อมูลเหตุการณ์: บันทึกเวลา ช่องทาง ผู้รับ ประเภทข้อมูล จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ และการเปิดหรือดาวน์โหลดไฟล์จริง

  • ประเมินความเสี่ยง: ตรวจผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพ บันทึกปัจจัยเสี่ยงและเหตุผลของผลประเมิน

  • แจ้งตามเกณฑ์: หากไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้นกรณีไม่มีความเสี่ยง ให้แจ้งสำนักงานโดยไม่ชักช้าภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุเท่าที่ทำได้ และหากเสี่ยงสูง ให้แจ้งพนักงานพร้อมแนวทางเยียวยาโดยไม่ชักช้า

ให้ประสานผู้รับผิดชอบขององค์กรหรือ เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) หากมี เพื่อประเมินและดำเนินการแจ้งตามเงื่อนไขที่ใช้จริง พร้อมศึกษา บทลงโทษทั้งทางแพ่งและอาญาเมื่อข้อมูลหลุด โดยแยกเกณฑ์แจ้งสำนักงานออกจากเกณฑ์แจ้งเจ้าของข้อมูลตามมาตรา 37(4) ของ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

บทสรุป: 5 ก้าวแรกในการสร้างระบบ PDPA ในแผนก HR

  1. สำรวจข้อมูล: ทำบัญชีข้อมูลผู้สมัครและพนักงาน ระบุแหล่งเก็บ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย ผู้เข้าถึงและผู้รับข้อมูล งานส่วนนี้จะผ่านเมื่ออธิบายเหตุใช้ข้อมูลได้ทุกกิจกรรมที่สำรวจ หากยังมีช่องว่างให้ตรวจเพิ่มก่อนใช้

  2. ตรวจเอกสารและการแจ้ง: ทำ Privacy Notice ให้ตรงกิจกรรมจริง ขอ Consent เฉพาะเมื่อเลือกใช้ฐานนี้ โดยผู้สมัครหรือพนักงานต้องเข้าถึงคำแจ้งได้ก่อนหรือขณะเก็บข้อมูล และเอกสารสมัครใจต้องแยกจากข้อมูลที่จำเป็น

  3. คุมการเก็บและสิทธิ: ตัดช่องเก็บข้อมูลที่ไม่จำเป็น จัดทำ Retention Schedule และขั้นตอนรับคำขอใช้สิทธิ โดยมีผู้รับผิดชอบ วันทบทวน และวิธีจัดการข้อมูลเมื่อหมดเหตุเก็บ

  4. คุมการส่งข้อมูล: ตรวจผู้รับ ช่องทาง ฐานกฎหมายและบทบาทคู่สัญญา ส่งเฉพาะข้อมูลเท่าที่จำเป็นและมี DPA สำหรับผู้ประมวลผลที่เข้าเงื่อนไข พร้อมแผนรับมือกรณีส่งไฟล์ผิด

  5. ตรวจเทคโนโลยีและทบทวนระบบ: ประเมินระบบ GPS, CCTV หรือ AI ที่ใช้กับข้อมูลพนักงานให้ระบุความจำเป็น ผลต่อสิทธิ มาตรการ และผู้อนุมัติได้ หากนำ AI มาใช้ ให้ศึกษา แนวทางการใช้ AI กับความปลอดภัยข้อมูล ประกอบ แล้วทบทวนเมื่อกิจกรรมเปลี่ยน

วิธีรับคำขอใช้สิทธิของพนักงาน:

  • รับคำขอและยืนยันตัวตนเท่าที่จำเป็น พร้อมบันทึกวันและช่องทาง

  • แยกประเภทสิทธิ เช่น เข้าถึง แก้ไข ลบ ระงับ หรือคัดค้าน และค้นหาข้อมูลที่เกี่ยวข้อง

  • ตรวจฐาน ข้อยกเว้น ผู้มีหน้าที่พิจารณา และกรอบเวลาตามกฎหมายสำหรับสิทธินั้น

  • ตอบผลพร้อมเหตุผลที่เกี่ยวข้องและเก็บหลักฐานการแก้ไข ลบ หรือเก็บต่อ

Checklist เอกสารที่ HR ควรเตรียม:

  • บัญชีข้อมูลพนักงานและวัตถุประสงค์แยกกิจกรรม

  • ตารางฐานกฎหมายของข้อมูลทั่วไปและข้อมูลอ่อนไหว

  • Privacy Notice และ Consent เฉพาะกิจกรรมที่อาศัยความยินยอม

  • Retention Schedule พร้อมผู้รับผิดชอบและหลักฐานการลบ

  • รายชื่อผู้รับข้อมูลและ DPA เมื่อเข้าเกณฑ์ Processor

  • ทะเบียนคำขอใช้สิทธิและทะเบียนเหตุละเมิดข้อมูล

หากองค์กรต้องการวางมาตรฐานงาน HR ให้รัดกุมและลดความเสี่ยงด้านข้อมูลพนักงาน สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ บริการจัดอบรม PDPA สำหรับองค์กร ที่ออกแบบให้สอดคล้องกับการทำงานจริงของฝ่ายบุคคล

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ PDPA สำหรับ HR

HR สามารถเก็บใบสมัครงาน (Resume) ของผู้สมัครที่ไม่ผ่านการคัดเลือกไว้ได้นานแค่ไหน?

กำหนดตามวัตถุประสงค์และความจำเป็น พร้อมแจ้งช่วงเวลาและเหตุเก็บต่อให้ผู้สมัครทราบ 6 เดือนหรือ 1 ปีเป็นตัวอย่างนโยบายขององค์กร ไม่ใช่ระยะบังคับของ PDPA หากเก็บเพื่อพิจารณาตำแหน่งในอนาคต ต้องประเมินฐานกฎหมายของการเก็บต่อนั้น เมื่อไม่มีเหตุรองรับให้ลบหรือทำลายอย่างปลอดภัย

การจ่ายเงินเดือน หรือการนำส่งข้อมูลให้ประกันสังคม ต้องให้พนักงานเซ็นขอ Consent หรือไม่?

สำหรับการจ่ายเงินเดือนที่จำเป็นตามสัญญาจ้าง อาจใช้ฐานสัญญาตามมาตรา 24(3) ส่วนการหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งประกันสังคมตามหน้าที่นายจ้างอาจใช้ฐานการปฏิบัติตามกฎหมายตามมาตรา 24(6) จึงไม่จำเป็นต้องขอ Consent สำหรับส่วนที่มีฐานเหล่านี้รองรับ แต่ต้องแจ้งวัตถุประสงค์และใช้ข้อมูลเท่าที่จำเป็น หากเป็นสวัสดิการเพิ่มเติมหรือข้อมูลสุขภาพ ให้ประเมินฐานกฎหมายและเงื่อนไขมาตรา 26 แยก ไม่ถือว่าทุกสวัสดิการใช้ฐานสัญญาได้เสมอ

พนักงานที่ลาออกไปแล้ว มีสิทธิขอให้บริษัท “ลบประวัติการทำงาน” ทั้งหมดทิ้งได้หรือไม่?

อดีตพนักงานขอให้ลบข้อมูลได้ตามเงื่อนไขกฎหมาย HR ต้องประเมินเป็นรายประเภท ไม่ปฏิเสธทั้งหมดโดยอ้าง 10 ปี หากเอกสารบางส่วนยังจำเป็นต่อหน้าที่ตามกฎหมายหรือการใช้สิทธิเรียกร้อง ให้แจ้งเหตุเก็บต่อและจำกัดการใช้ ส่วนที่ไม่มีเหตุเก็บต่อให้ลบตามขั้นตอนพร้อมบันทึกผลคำขอ

มีบริษัทอื่นโทรมาทำ Reference Check อดีตพนักงานของเรา HR สามารถบอกข้อมูลอะไรได้บ้าง?

ตรวจตัวตนผู้ขอ วัตถุประสงค์ ฐานกฎหมายและขอบเขตก่อนเปิดเผย แม้เป็นตำแหน่งหรือระยะเวลาทำงานก็ต้องมีเหตุรองรับ หากใช้ความยินยอมให้ตรวจหลักฐานและเปิดเผยเฉพาะข้อมูลที่ครอบคลุม ให้ข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้และบันทึกการเปิดเผย ไม่ส่งความเห็นส่วนตัวหรือข้อมูลอ่อนไหวเกินจำเป็น

การนำรูปถ่ายพนักงานไปโพสต์อวยพรวันเกิด หรือโปรโมตบริษัทบน Facebook ต้องทำอย่างไร?

ก่อนโพสต์ ให้กำหนดวัตถุประสงค์และช่องทางเผยแพร่ แล้วประเมินฐานกฎหมาย สำหรับกิจกรรมประชาสัมพันธ์ที่ใช้ความยินยอม ต้องให้พนักงานเลือกได้โดยไม่มีผลเสียต่อการจ้างงานและมีช่องทางถอนที่สะดวก เมื่อถอนให้หยุดใช้ต่อสำหรับวัตถุประสงค์นั้น และดำเนินการกับรูปในช่องทางที่องค์กรควบคุมตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ถือว่าการเซ็นสัญญาจ้างเป็นความยินยอมให้ใช้รูปทุกกิจกรรม

หากองค์กรต้องการฝึกปฏิบัติการวางระบบ PDPA สำหรับฝ่ายบุคคลผ่านเวิร์กชอป สามารถดูรายละเอียดได้ที่ หลักสูตร PDPA สำหรับองค์กร โดยทีมวิทยากรจาก B-Tools Training

 

Last Updated on November 17, 2026

Table of Contents

หลักสูตรการคิดเชิงรุก (Proactive Mindset): พัฒนาทัศนคติเชิงรุกในการทำงาน สำหรับองค์กร

เปลี่ยนทัศนคติจาก “ผู้รอคำสั่ง” (Reactive) เป็น “ผู้เริ่มลงมือทำ” ด้วยหลักสูตร Proactive Mindset เรียนรู้เทคนิค การทำงานเชิงรุก การโฟกัสที่ Circle of Control และการรับมือกับปัญหาอย่างมืออาชีพ

อ่านต่อ »

หลักสูตร Outward Mindset (กรอบความคิดแบบมองออก): เปลี่ยนมุมมองเพื่อการทำงานร่วมกัน

  ในโลกการทำงานที่ซับซ้อน ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดขององค์กรมักไม่ใช่เรื่องของ “เทคนิค” หรือ “ความเก่ง” แต่เป็นเรื่องของ “ความสัมพันธ์” และ “ทัศนคติ” บ่อยครั้งที่เราเห็นคนเก่งทำงานร่วมกันไม่ได้ ต่างคนต่างทำ (Silo) หรือเกิดวัฒนธรรมการโทษกัน (Blame Culture) ต้นตอของปัญหาเหล่านี้มักเกิดจากการติดอยู่ในกับดักที่เรียกว่า “Inward Mindset” หรือการมองเห็นแต่ความต้องการของตัวเอง

อ่านต่อ »

Performance Appraisal – หลักสูตรการประเมินผลงานเพื่อบริหารผลการปฏิบัติงานสมัยใหม่

  ในโลกธุรกิจที่มีการแข่งขันสูง “คน” คือทรัพยากรที่สำคัญที่สุด แต่คำถามคือองค์กรจะรู้ได้อย่างไรว่าบุคลากรที่มีอยู่นั้นทำงานได้คุ้มค่าและมีประสิทธิภาพจริง? ช่วงปลายปีของหลายองค์กรมักเต็มไปด้วยความตึงเครียด เมื่อถึงฤดูกาลแห่ง การประเมินผลการปฏิบัติงาน ซึ่งเป็นกระบวนการวัดคุณค่าของพนักงานเพื่อนำไปสู่การปรับขึ้นเงินเดือนและโบนัส แต่ปัญหาคลาสสิกที่พบเจอบ่อยคือ ความรู้สึก “ไม่เป็นธรรม” การใช้ดุลยพินิจส่วนตัว (Subjectivity) ของหัวหน้างาน หรือการประเมินแบบ “ไม่มีหลักเกณฑ์” ที่ชัดเจน ซึ่งนำไปสู่การบั่นทอนกำลังใจ (Demotivate) และการลาออกของคนเก่ง

อ่านต่อ »
Scroll to Top